Λεξικό του ανθρώπινου δέρματος
Η δομή του δέρματος

Το δέρμα είναι το ανθρώπινο όργανο με τη μεγαλύτερη επιφάνεια. Στους ενήλικες η επιφάνειά του κυμαίνεται από 1,5 έως 1,8 m2 περίπου (καταλαμβάνει δηλαδή το 15-20% του σωματικού βάρους). Το πάχος του είναι μεταξύ 0,1 - 0,7 mm, ενώ το συνολικό του βάρους κυμαίνεται από 10 έως 12 kg. Αποτελεί την εξωτερική επιφάνεια του σώματος και εκτελεί πολλαπλές λειτουργίες. Οριοθετεί το σώμα ως το περιβάλλον του, ενώ παράλληλα το προστατεύει από τις περιβαλλοντικές επιδράσεις. Συνδέεται με το υπόλοιπο σώμα μέσω του κυκλοφορικού και του νευρικού συστήματος. Κατ'αυτόν τον τρόπο, επιτελεί σημαντικές λειτουργίες στην επικοινωνία και την αντίληψη, καθώς και στο μεταβολισμό και στην φυσική άμυνα του σώματος.

Σε αντίθεση με σχεδόν όλα τα υπόλοιπα όργανα του σώματός μας, το δέρμα καλείται να εκτελέσει πολλαπλές λειτουργίες.
Αυτό, μεταξύ άλλων, οφείλεται στη δομή του που αποτελείται από τρεις στιβάδες.

Η επιδερμίδα (Epidermis)

Η επιδερμίδα διαρθρώνεται από κάτω προς τα πάνω σε κυτταρικές στιβάδες που τελούν διαφορετικές λειτουργίες.
Οι στιβάδες αυτές ονομάζονται ως εξής:

Η κεράτινη στιβάδα (Stratum corneum)

Η διαυγής στιβάδα (Stratum lucidum)

Η κοκκιώδης στιβάδα (Stratum granulosum)

Η ακανθωτή στιβάδα (Stratum spinosum)

Η βασική στιβάδα (Stratum basale)

Η διαδικασία κερατινοποίησης ξεκινά από την κατώτερη στιβάδα της επιδερμίδας, δηλαδή τη βασική στιβάδα στην οποία δημιουργούνται τα δερματικά κύτταρα μέσω κυτταρικής διαίρεσης. Στη συνέχεια, τα κύτταρα «ταξιδεύουν» στο δέρμα για διάστημα τεσσάρων εβδομάδων περίπου. Κατά το ταξίδι τους αυτό και μέχρι να φτάσουν στην επιφάνεια του δέρματος, τα κύτταρα αλλάζουν μορφή, γίνονται επίπεδα, πεθαίνουν και κερατινοποιούνται. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται διαφοροποίηση.
Στην ακανθωτή στιβάδα τα δερματικά κύτταρα γίνονται σταδιακά πιο επίπεδα και αποκτούν ακανθώδη όψη.
Στην κεράτινη στιβάδα αρχίζει η συσσώρευση κερατίνης στα κύτταρα. Στο μικροσκόπιο είναι ορατοί οι «κόκκοι» που έχουν σχηματιστεί. Ταυτόχρονα, τα κύτταρα γίνονται επίπεδα και χάνουν τον πυρήνα και το κυτταρόπλασμα. Η διαυγής στιβάδα απαντάται μόνο σε σημεία όπου η επιδερμίδα είναι παχιά, όπως οι παλάμες των χεριών και τα πέλματα των ποδιών. Αποστολή της διαυγούς στιβάδας είναι να θωρακίσει το δέρμα ενάντια σε κάθε είδους εισβολείς.

Η κεράτινη στιβάδα είναι η εξωτερικά ορατή στιβάδα της επιδερμίδας. Αποτελείται από περίπου είκοσι στρώματα πυκνά στοιβαγμένων κερατινοκυττάρων, τα οποία στα κατώτερα στρώματα συνδέονται με τα γειτονικά τους κύτταρα με γέφυρες πρωτεϊνών (δεσμοσώματα). Στο ανώτερο τμήμα δεν υπάρχουν δεσμοσώματα. Τα κερατινοκύτταρα συνδέονται χαλαρά μεταξύ τους και χάνουν το περίβλημά τους. Μόλις τα κερατινοκύτταρα χάσουν το περίβλημά τους (αποφολίδωση) απομένει η μεσαία στιβάδα του δέρματος.

Αποστολή της είναι να προστατεύσει τις ζωντανές στιβάδες του δέρματος μέσω των πυκνά στοιβαγμένων κερατινοκυττάρων που διαθέτει. Λειτουργεί συνεπώς ως προστασία από την απώλεια υγρασίας, από τραυματισμούς και από βλαβερές ουσίες.

To χόριο (δερμίδα/Dermis)

Πρόκειται για ένα σύνθετο πλέγμα από ίνες κολλαγόνου, ιδρωτοποιούς αδένες, θύλακες τριχών, νευρικά κύτταρα, νευρικές ίνες, αιμοφόρα αγγεία και λεμφαγγεία. Η δερμίδα τροφοδοτεί την ανάγγεια επιδερμίδα. Σφηνοειδή τμήματα από ίνες κολλαγόνου εκτείνονται υπό μορφή θηλών συνδετικού ιστού σε εσοχές της επιδερμίδας.

Αυτές οι θηλές συνδέουν την επιδερμίδα και τη δερμίδα κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μπορούν να εκτελούνται μηχανικές κινήσεις όπως ώθηση, τάνυση ή πίεση χωρίς να προκαλούνται βλάβες. Το πλέον αξιοσημείωτο στοιχείο στη δομή της δερμίδας είναι το ινώδες πλέγμα από πρωτεΐνες. Αυτό αποτελείται κυρίως από ίνες κολλαγόνου και κατά ένα μικρότερο μέρος από ίνες ελαστίνης, στοιχεία που προσδίδουν στο δέρμα ελαστικότητα και ανθεκτικότητα.

Οι πρωτεϊνικές ίνες σχηματίζονται από ειδικά κύτταρα που βρίσκονται στη δερμίδα, τους ινοβλάστες. Οι ινώδεις πρωτεΐνες ενσωματώνονται σε μια παχύρρευστη θεμέλια ουσία, η οποία έχει αυξημένη ικανότητα δέσμευσης νερού και καθορίζει την σπαργή του δέρματος, δηλαδή τη σφριγηλότητά του.

Το υπόδερμα (υποδόριος ιστός/Subcutis)

Ο υποδόριος ιστός στοιχειοθετεί το υπόστρωμα για τις ανώτερες στιβάδες και περιέχει τα κυριότερα αιμοφόρα αγγεία και νεύρα. Αποτελείται από χαλαρό, λιπώδη συνδετικό ιστό που φέρει στο κάτω μέρος του απολήξεις ινών συνδετικού ιστού και συνιστά την αποθήκη ενέργειας και λίπους, δηλαδή τροφής, για το σώμα. Επιπλέον, προστατεύει από το κρύο.

 
Το καλάθι μου0 Τμχ. / 0,00€